ความปลอดภัยจากแมงกะพรุนและแมงกะพรุนกล่อง

สรุป

พบแมงกะพรุนกล่องในอ่าวไทยบริเวณเกาะสมุย เกาะพะงัน และเกาะเต่า และมีการบันทึกเหตุถูกต่อยรุนแรง รวมถึงกรณีเสียชีวิตที่เกิดขึ้นไม่บ่อย ช่วงที่มีความเสี่ยงสูงสุดโดยประมาณคือเดือนกรกฎาคมถึงตุลาคม การรู้วิธีปฐมพยาบาลด้วยน้ำส้มสายชูเป็นสิ่งสำคัญ

รายละเอียด

แมงกะพรุนส่วนใหญ่ในน่านน้ำไทยไม่เป็นอันตรายหรือทำให้เกิดการระคายเคืองเพียงเล็กน้อย แต่แมงกะพรุนกล่อง (ชนิด Chironex) เป็นอันตรายร้ายแรง แม้โอกาสเกิดจะต่ำ ในอ่าวไทย งานศึกษาทางการแพทย์ปี 2016 เกี่ยวกับผู้ป่วยที่ถูกแมงกะพรุนกล่องต่อยรุนแรงพบว่าส่วนใหญ่เกิดขึ้นบริเวณเกาะสมุยและเกาะพะงัน โดยบทความ Ko Samui ใน Wikipedia ระบุว่าผู้เสียชีวิตจากแมงกะพรุนกล่อง 6 รายจากทั้งหมด 7 รายในประเทศไทยระหว่างปี 1999 ถึง 2015 เกิดขึ้นบนเกาะทั้งสองแห่งนี้ เหตุถูกต่อยรุนแรงมีการกระจุกตัวโดยประมาณตั้งแต่เดือนกรกฎาคมถึงตุลาคม โดยในอดีตเดือนสิงหาคมเป็นเดือนที่พบมากที่สุด แม้จะมีเหตุเกิดขึ้นในเดือนอื่นและหลังฝนตกด้วย หาดเฉวง หาดละไม บ่อผุด หาดแม่น้ำ และหาดริ้น เป็นชายหาดบางแห่งที่มีการระบุไว้ในบันทึกเหตุการณ์ ปัจจุบันชายหาดหลัก ๆ มีป้ายเตือน จุดบริการน้ำส้มสายชู ตาข่ายกันแมงกะพรุนบางแห่ง (เช่น ที่หาดละไมและหาดริ้น) และจุดบริการไลฟ์การ์ด วิธีป้องกันที่ควรทำ: ว่ายน้ำภายในตาข่ายกันแมงกะพรุนเมื่อมีให้ใช้ ปฏิบัติตามป้ายเตือนและธง หลีกเลี่ยงการว่ายน้ำช่วงพลบค่ำ/กลางคืน หลังฝนตกหนัก หรือตอนที่น้ำขุ่น และพิจารณาสวมชุดไลคราสำหรับป้องกันแมงกะพรุนในช่วงฤดูที่มีความเสี่ยงสูง หากถูกต่อย: ขึ้นจากน้ำ โทรขอความช่วยเหลือ (เหตุฉุกเฉินทางการแพทย์ 1669) ราดน้ำส้มสายชูบริเวณที่ถูกต่อยอย่างน้อย 30 วินาที - ห้ามใช้น้ำจืดเด็ดขาด เพราะจะกระตุ้นให้ปล่อยพิษออกมามากขึ้น - ห้ามถู ค่อย ๆ นำหนวดออก และรีบไปโรงพยาบาล แมงกะพรุนที่ถูกซัดขึ้นฝั่งและหนวดที่หลุดออกมาก็ยังต่อยได้ ดังนั้นห้ามสัมผัสแมงกะพรุนบนผืนทราย

ข้อควรปฏิบัติด้านความปลอดภัย

ว่ายน้ำภายในตาข่ายกันแมงกะพรุนเมื่อมีให้ใช้ สำรวจหาจุดบริการน้ำส้มสายชูที่ใกล้ที่สุดก่อนลงว่ายน้ำ ราดน้ำส้มสายชูนาน 30+ วินาทีเมื่อถูกต่อย ห้ามใช้น้ำจืดหรือถูบริเวณที่ถูกต่อย หลีกเลี่ยงการว่ายน้ำหลังฝนตกหนัก ช่วงพลบค่ำ/กลางคืน หรือเมื่อมีประกาศเตือน และกันเด็ก ๆ ให้อยู่ห่างจากแมงกะพรุนที่ถูกซัดขึ้นฝั่ง

คำถามที่พบบ่อย

รอบเกาะสมุยมีแมงกะพรุนอันตรายหรือไม่

มี พบแมงกะพรุนกล่องในน่านน้ำอ่าวไทย และมีการบันทึกเหตุถูกต่อยรุนแรง รวมถึงกรณีเสียชีวิตที่เกิดขึ้นไม่บ่อย บริเวณเกาะสมุยและเกาะพะงัน ความเสี่ยงอยู่ในระดับต่ำแต่มีความรุนแรง

ฤดูแมงกะพรุนบนเกาะสมุยคือช่วงใด

เหตุถูกต่อยรุนแรงมีการกระจุกตัวโดยประมาณในช่วงเดือนกรกฎาคมถึงตุลาคม โดยในอดีตเดือนสิงหาคมเป็นช่วงที่พบมากที่สุด แต่ก็มีเหตุเกิดขึ้นในเดือนอื่นเช่นกัน ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นหลังฝนตกและในน้ำขุ่น

ควรทำอย่างไรหากถูกแมงกะพรุนต่อย

ขึ้นจากน้ำ โทรขอความช่วยเหลือ (1669) ราดน้ำส้มสายชูบริเวณที่ถูกต่อยอย่างน้อย 30 วินาที - ห้ามใช้น้ำจืดเด็ดขาด - ห้ามถู นำหนวดออกอย่างระมัดระวัง และรีบไปโรงพยาบาลทันที

จะลดความเสี่ยงได้อย่างไร

ว่ายน้ำภายในตาข่ายกันแมงกะพรุนเมื่อมีให้ใช้ (เช่น บางส่วนของหาดละไม) ปฏิบัติตามป้ายเตือนบนชายหาด หลีกเลี่ยงการว่ายน้ำช่วงพลบค่ำ/กลางคืน และสวมชุดไลคราสำหรับป้องกันแมงกะพรุนในช่วงเดือนที่มีความเสี่ยงสูง